Rood verkleurde urine na het lopen

Inleiding

Rood verkleurde urine komt na intensief lopen betrekkelijk frequent voor. Dat is voor lopers soms een reden om er maar weinig aandacht aan te schenken en het min of meer normaal te vinden. Een rood verkleurde urine kan echter verschillende oorzaken hebben, die niet altijd onschuldig zijn. In onderstaande tekst wordt uiteengezet dat deze roodverkleuring veroorzaakt kan worden door bloed of een rode kleurstof in de urine. Afhankelijk van de oorzaak zal besproken worden welke maatregelen getroffen kunnen worden.


Bloed in de urine

  • Ook bij gezonde mensen komen betrekkelijk vaak (5-15%) rode bloedcellen in de urine voor. Als dit weinig cellen zijn, ziet de urine niet rood. Bij lopers worden echter vaker en in grotere aantallen rode bloedcellen in de urine aangetroffen, waardoor de urine rood kan kleuren. In dat geval zitten er vaak ook eiwit in de urine. Gewoonlijk zijn deze rode bloedcellen en het eiwit afkomstig uit de nieren, die onder invloed van de zware inspanning zijn gaan lekken. De aanwezigheid van rode bloedcellen en van eiwit in de urine kan vastgesteld worden door een speciale stick in de urine te houden. Onder de microscoop is aan de vervorming van de rode bloedcellen te zien dat ze afkomstig zijn uit de nieren. Als de roodverkleuring van de urine wordt veroorzaakt door het lekken van rode bloedcellen uit de nieren, zal de urine binnen 1-2 dagen na de inspanning weer normaal gekleurd zijn en is er niets ernstig aan de hand.

  • Een andere reden voor bloedverlies met de urine kan zijn dat het slijmvlies van de blaas en de plasbuis beschadigd is geraakt door de schokbelasting die optreedt bij het landen. Deze beschadiging treedt in de praktijk alleen bij mannen op, vooral als de blaas leeg is en dus gemakkelijker op en neer kan bewegen. Lopers die al eerder een slijmvliesbeschadiging van de blaas of plasbuis hebben opgelopen, doen er verstandig aan ervoor te zorgen dat de blaas niet helemaal leeg is tijdens het lopen en om zoveel te drinken zodat er tijdens het lopen nog urine geproduceerd wordt.

  • Soms kunnen de nieren om een andere reden, bijvoorbeeld als reactie op een infectie of als bijwerking van bepaalde medicijnen, spontaan gaan lekken. De nieren zijn dan echt beschadigd en het lekken van bloedcellen en eiwit zal als regel spontaan optreden en toenemen.

  • Er kan ook bloed in de urine komen doordat er bepaalde medicijnen gebruikt worden die de neiging tot bloeden vergroten. Er zijn niet veel lopers die echte bloedverdunners gebruiken, want deze medicijnen worden alleen gegeven bij ernstige aandoeningen om stolselvorming van het bloed te voorkomen. Stolselvorming van het bloed kan optreden bij bepaalde vormen van hart- en vaatziekten, zoals een hartaanval, niet goed functionerende hartkleppen, ritmestoornissen of trombose. Wel bestaat er tegenwoordig een tendens dat mensen met één van deze afwijkingen weer gaan of blijven sporten, zodat hier ook zeker aan gedacht moet worden. Veel atleten gebruiken pijnstillers (bijvoorbeeld Aspirine of Ibuprofen), die het bloed ook minder stolbaar kunnen maken. Als er na inspanning bloedverlies in de nieren optreedt, zal dit bloedverlies bij gebruik van deze pijnstillers vaak groter zijn (en dus vaker gezien worden).
    Natuurlijk kan ook bij een loper bloed in de urine gevonden worden door oorzaken die niets met de sportbeoefening te maken hebben. Zo kan er bloed in de urine gevonden worden:
    • bij een urineweg-, blaas- of prostaatontsteking. Meestal is er dan sprake van pijn in de onderbuik en een frequente en pijnlijke aandrang. De diagnose kan door onderzoek van de urine bevestigd worden. In het geval van een infectie zitten in de urine namelijk naast rode bloedcellen ook witte bloedcellen (afweercellen) en bacteriën. Een bacteriële infectie kan bestreden worden door veel te drinken en door een antibiotica te slikken,
    • bij een niersteen die uitgedreven wordt. Hierbij treedt vaak heftige pijn op,
    • door een verhoogde bloedingsneiging die kan optreden door een tekort aan stollingsfactoren (bijvoorbeeld bij de bloederziekte hemofilie) of als een (tijdelijke) reactie op een bepaalde infectieziekte,
    • bij kneuzing van de nieren, door een ongeval of een slag/trap in de rug,
    • doordat er in de nieren of blaas plekken aanwezig zijn die sneller bloeden. Plekken die sneller bloeden kunnen uitstulpingen van het slijmvlies zijn (poliepen), maar ook een kwaadaardig gezwel (kanker),
    • naast bovenstaande oorzaken, kan bloed- en eiwitverlies in de urine in zeldzame gevallen veroorzaakt worden door een nierziekte. Het is dus voor (de huisarts van) van een loper dus zaak om alert te zijn.

Rode kleurstof in de urine

  • Als de rode bloedcellen ten gevolge van het neerkomen bij de landing op de hakken in grote aantallen kapot gaan (hemolyse), komt de stof die er gewoonlijk voor zorgt dat de rode bloedcel zuurstof kan binden (hemoglobine) vrij in de bloedbaan. De nieren scheiden deze stof met de urine uit, waardoor de urine er rood uit kan gaan zien. Onder de microscoop kan gekeken worden of deze roodverkleuring veroorzaakt wordt door rode bloedcellen of vrijgekomen hemoglobine. Bij kleine hoeveelheden kan dit hemoglobine zonder problemen door de nieren uitgescheiden worden, maar in grote hoeveelheden is het uitscheiden van deze stof schadelijk voor de nieren. De buisjes in de nieren waarin de urine gezuiverd en uitgescheiden wordt, kunnen verstopt raken en (mogelijk onherstelbaar) beschadigen. In dat geval is het dus zaak om veel te drinken, waardoor het vrije hemoglobine gemakkelijker uitgescheiden kan worden. Natuurlijk is voorkomen beter dan genezen. Als de rode bloedcellen snel stuk gaan door het lopen, draag dan goed schokabsorberend schoeisel of loop alleen hard op een zachte ondergrond.

  • Bij zeer intensieve sportbeoefening zijn het niet alleen de rode bloedcellen, maar ook de spiercellen die stuk kunnen gaan. Hierbij kan het spiereiwit myoglobine, dat door de nieren uitgescheiden moet worden vrij in de bloedbaan komen. De nieren zijn hier er echter niet op berekend, waardoor er onherstelbare beschadigingen kunnen optreden in de nierbuisjes. Bij myoglobinurie zijn de spiergroepen die aangedaan zijn, pijnlijk en gezwollen en zijn bij laboratoriumonderzoek de spier(afbraak)enzymen (CPK) in het bloed sterk verhoogd. Vanzelfsprekend is het belangrijk door een goede trainingsopbouw te voorkomen dat een dergelijke mate van spierbeschading optreedt!

  • Sommige medicijnen, maar ook kleurstoffen die bijvoorbeeld in bietjes en snoepgoed voorkomen, kunnen een roodverkleuring van de urine geven.

Samenvatting

Urine kan door vele oorzaken een rode kleur hebben. In het geval dat de urine na een intensieve duurloop een rode kleur heeft, maar binnen een tot twee dagen weer de normale kleur heeft teruggekregen, kan ervan uitgegaan worden dat deze (te) intensieve duurloop de oorzaak is van deze roodverkleuring, mits er geen andere klachten zijn! In het artikel worden adviezen gegeven om herhaling zoveel mogelijk te voorkomen. In alle andere gevallen is verder onderzoek door de huisarts of uroloog aan te raden om een andere oorzaak uit te sluiten en eventuele beschadiging van de nieren zoveel mogelijk te voorkomen.

Overzicht medische artikelen