Voor veel trainers is het opnemen van een hardloper met een visuele beperking in een reguliere trainingsgroep niet vanzelfsprekend. Toch blijkt in de praktijk dat je met een paar eenvoudige aanpassingen al een groot verschil maakt. Met duidelijke aanwijzingen, goede afspraken en een open houding kan iedereen veilig en volwaardig meedraaien. De bijscholing Lopen met Blind Vertrouwen geeft daarvoor de juiste handvatten.
Zo’n 300.000 mensen in Nederland hebben een visuele beperking, waarvan ongeveer 200.000 ernstig slechtziend en 50.000 volledig blind zijn. Ook voor hen is sporten van grote waarde. Het bevordert niet alleen de fysieke en mentale gezondheid, maar vergroot ook de sociale participatie en zelfredzaamheid.
Daarom ontwikkelde de Atletiekunie samen met Running Blind de bijscholing Lopen met Blind Vertrouwen: een compacte training van drie uur (theorie en praktijk) voor elke trainer. Het doel is om hen te laten ervaren hoe toegankelijk het is om lopers met een visuele beperking op te nemen in een reguliere groep.
Van buddy tot opleider
Annemiek Verbeek is medeschrijfster en geeft de bijscholing ook in de praktijk. In 2009 kwam zij in contact met Running Blind. 'Ik zocht vrijwilligerswerk en stuitte op een oproep voor buddy’s. Ik was als hardloper direct enthousiast. Zo ben ik aangesloten bij de eerste afdeling in Rotterdam. Het klikte meteen. Ik genoot enorm van de gezelligheid in de groep en merkte hoe gemakkelijk het is om iemand blij te maken.'
Al snel kwamen er vragen in haar op: ‘hoe communiceer je helder, wat heeft iemand nodig en doe ik het eigenlijk wel goed?’ Die nieuwsgierigheid dreef haar verder. Ze volgde de opleiding tot hardlooptrainer, begon trainingen te geven bij haar eigen vereniging en hielp mee een nieuwe Running Blindafdeling op te zetten in Den Haag, waar ze ook coach werd.
Later schreef ze op verzoek van Running Blind een handboek, gaf ze online trainingen tijdens corona en nu verzorgt ze clinics en bijscholingen voor de Atletiekunie, bedrijven en scholen. Haar missie is helder: trainers laten ervaren dat het begeleiden van een slechtziende loper vooral draait om duidelijkheid, samenwerking en een open houding.
Tim Builting
Waar een trainer rekening mee houdt
Als trainer van een groep met blinde of slechtziende lopers leerde Annemiek vooral om zich bewust te worden van wat voor hen niet vanzelfsprekend is. 'Mensen met een visuele beperking weten bijvoorbeeld niet direct wie er is wanneer ze aankomen op de training. Daarom noem ik tijdens de warming-up alle namen.'
Ook geeft ze buddy’s een actieve rol bij de oefeningen. 'Ik doe het visueel voor en vraag vervolgens of hij of zij de oefening samen met de loper wil uitvoeren, het goed wil uitleggen en eventueel helpt om iemand in de juiste houding te zetten.'
Communicatie is daarbij essentieel. Heldere, korte aanwijzingen, duidelijke afspraken en een veilige sfeer vormen de basis. 'Ik vraag mijn lopers om direct te reageren wanneer ik niet duidelijk ben. Die openheid zorgt voor vertrouwen. Dat is de basis van elke training.'
De opzet van de bijscholing
De bijscholing Lopen met Blind Vertrouwen duurt slechts drie uur en bestaat uit theorie én praktijk. Trainers krijgen vooraf een e-learning met filmpjes en basisinformatie over slechtziendheid. 'Tijdens de bijeenkomst gaan ze vooral ervaren hoe het is om zelf te lopen als een slechtziende', vertelt Annemiek. Met brillen die verschillende oogziektes nabootsen gaan trainers de baan op. 'Dan merk je dat je anders gaat lopen. Je bent wat verstijfd en loopt minder ontspannen.'
Ook ervaart iedereen hoe het is om een buddy te zijn. 'Ze moeten dan opletten dat ze duidelijk maken wat er gebeurt tijdens de training en hoe ze instructies geven.’ In het tweede deel ontwerpen de trainers in kleine groepjes een reguliere training, maar dan met aanpassingen voor een slechtziende loper. Ze geven elkaar feedback en bespreken wat werkt en wat beter kan. 'Ervaringsleren', noemt Annemiek het.
De kern van de bijscholing is dat trainers ontdekken dat ze al veel kunnen. 'De hardlooptrainer is geschoold om te werken met allerlei verschillende lopers, zowel qua karakter, motoriek als niveau. Het werken met een slechtziende of blinde loper is alleen onbekend. Met wat extra kennis kan iemand gemakkelijk aansluiten in een reguliere groep.'
Roy van der Meijden: leven aan een zijden draadje
Hoe belangrijk hardlopen kan zijn voor iemand met een visuele beperking, weet Roy van der Meijden als geen ander. Op zijn 21ste werd hij blind door de gevolgen van een hersentumor. 'Mijn leven hing aan een zijden draadje. Niemand wist of ik het zou overleven.' Zijn oogzenuwen raakten blijvend beschadigd; alleen de contouren van iemand die vlak voor hem staat kan hij nog onderscheiden. In het dagelijks leven vertrouwt hij volledig op geluid en zijn blindenstok.
Sport maakte altijd al deel uit van zijn leven. Wielrennen, hardlopen, triatlons — het zat er van jongs af aan in. Toen hij in Vught bij een wandelgroep terechtkwam, vertelde hij dat hij eigenlijk weer wilde gaan hardlopen. Via een trainer kwam hij in contact met Running Blind en uiteindelijk bij de lokale atletiekvereniging Prins Hendrik terecht.
Het lopen met een buddy maakt zijn wereld veel groter. 'Het is van belang dat hij of zij mij vertelt wat 50 meter voor mij plaatsvindt. Een putdeksel, een drempel op, drempel af, links, rechts.' Hij loopt met een Running Blindloopkoord en voelt direct wanneer het smal wordt of wanneer hij moet bijsturen. 'Mijn gehoor heeft zich enorm ontwikkeld. Ik weet het precies wanneer iemand zijn ritme aanpast om mij bijvoorbeeld in te halen.'
Meedoen in de maatschappij
Roy traint inmiddels drie keer per week en heeft ambitieuze plannen. Zo wil hij samen met zijn buddy een nieuwe loopgroep opzetten in de omgeving van Utrecht. Ook wil hij de komende twee jaar in elke provincie een halve marathon lopen. Juist de grote evenementen betekenen veel voor hem. Tussen duizenden andere lopers staan, onderdeel zijn van dezelfde spanning, hetzelfde ritme, dezelfde sfeer — dát is precies waarom hij meedoet. 'Ik loop gewoon tussen de andere lopers. Ik geniet enorm van de vrijheid die ik daarmee heb. Ik ben er trots op dat ik kan lopen. En dat wil ik graag laten zien.'
Diezelfde behoefte om midden in de maatschappij te staan maakt dat hij graag aansluit bij een reguliere trainingsgroep. Het biedt meer mogelijkheden, variatie en sociale contacten. Niet apart, maar samen. Precies zoals in een wedstrijd.
'Fouten maken mag'
Voor Annemiek is de boodschap aan trainers simpel. ‘Samen sporten is heel belangrijk. Als blinde of slechtziende loper voel je juist al zo vaak apart. Hoe mooi is het dan wanneer je bij het hardlopen wél mee kunt doen met de andere mensen?’
Ze benadrukt dat trainers niet bang hoeven te zijn om fouten te maken. 'Ik maak ze ook nog steeds. Dan zeg ik bijvoorbeeld: ‘We gaan daar naartoe.’ Dat werkt natuurlijk helemaal niet. Ook al doe ik dit al meer dan tien jaar, iedere keer stap ik toch weer in die valkuil. Maar dat is oké. Fouten maken mag.' Volgens haar draait het om duidelijke afspraken, open communicatie en de bereidheid om samen te leren.
Juist die houding maakt het verschil. Wanneer een trainer nieuwsgierig is, vragen durft te stellen en ruimte biedt om te corrigeren, ontstaat er vanzelf vertrouwen. En dat vertrouwen zorgt ervoor dat iemand met een visuele beperking niet alleen kan meedoen, maar zich ook echt verbonden voelt met de groep. 'Het gaat uiteindelijk om samen bewegen, samen plezier maken en samen onderdeel zijn van iets moois.’
Mathieu Hilgersom is een fanatieke hardloper die jarenlang actief is geweest bij Voorschoten’97. Tevens is hij een enthousiaste atletiekvader van zijn dochter bij Leiden Atletiek. Als schrijver en communicatiespecialist voor zijn bedrijf Hilgersom Tekstproducties schrijft hij het liefst mooie sportverhalen en verzorgt hij de PR van clubs, organisaties en evenementen.
